Page 145 - Demo

Mustafa Kemal Ataturku 1Roli i Ataturkut n%u00eb Luft%u00ebn %u00c7lirimtareKrijimi i shtetit t%u00eb pavarur komb%u00ebtar turk lidhet me emrin e Mustafa Kemalit. M%u00eb 1905, ai p%u00ebrfundoi me sukses shkoll%u00ebn ushtarake dhe shum%u00eb shpejt mori grad%u00ebn e majorit. M%u00eb pas u angazhua n%u00eb beteja t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme, duke p%u00ebrfshir%u00eb edhe Luft%u00ebn I Bot%u00ebrore.M%u00eb 30 tetor 1918, qeveria turke kapitulloi dhe n%u00ebnshkroi kushtet e arm%u00ebpushimit. Mustafa Kemali e quajti arm%u00ebpushimin nj%u00eb gabim dhe shkoi n%u00eb Anadoll, ku shkriu t%u00eb gjitha organizatat komb%u00ebtare n%u00eb nj%u00eb t%u00eb vetme. Ai u b%u00eb promotori i nacionalizmit turk. P%u00ebr drejtimin e veprimeve ushtarake u zgjodh Ankaraja. Aty u mblodh%u00ebn p%u00ebrfaq%u00ebsuesit e popullit dhe krijuan Asamblen%u00eb e Madhe t%u00eb Turqis%u00eb; u zgjodh qeveria dhe u miratua kushtetuta. Myftiu i Ankaras%u00eb shpalli tradhtare qeverin%u00eb e Stambollit, po ashtu edhe kryetarin e fes%u00eb islame. N%u00eb fund t%u00eb Luft%u00ebs I Bot%u00ebrore, ushtria greke, e mb%u00ebshtetur nga anglez%u00ebt, mori Burs%u00ebn dhe nisi sulmin p%u00ebr pushtimin e Thrak%u00ebs Lindore. N%u00ebn presionin e pushtimit, m%u00eb 10 gusht 1920 u n%u00ebnshkrua paqja n%u00eb Sevr%u00eb pran%u00eb Parisit, e vler%u00ebsuar si njolla e zez%u00eb n%u00eb historin%u00eb osmane. Sipas paktit t%u00eb n%u00ebnshkruar, shteti kufizohej n%u00eb Stamboll dhe n%u00eb nj%u00eb rrip n%u00eb Anadoll, ngushticat ishin t%u00eb hapura e kontrolloheshin nga Komisioni nd%u00ebrkomb%u00ebtar. Greqis%u00eb i jepej Izmiri dhe nj%u00eb pjes%u00eb e Trakis%u00eb, nd%u00ebrsa n%u00eb Anadollin Lindor do t%u00eb ngriheshin dy shtete. Zona e Antalias do t%u00eb kalonte n%u00ebn ndikimin italian dhe Adana, Malatja e Sivasi n%u00ebn ndikimin francez. Vendet arabe do t%u00eb ndaheshin midis anglez%u00ebve dhe francez%u00ebve. Gjithashtu, u parashikua kufizimi i ushtris%u00eb dhe i armatimeve, rivendosja e kushteve t%u00eb arm%u00ebpushimit. Marr%u00ebveshja duhej miratuar nga parlamenti, por ai ishte i shp%u00ebrndar%u00eb. Sulltani e firmosi dokumentin n%u00eb kund%u00ebrshtim me vullnetin e popullit.Marr%u00ebveshjen e hodhi posht%u00eb Asambleja e Madhe e Turqis%u00eb. Mustafa Kemali kaloi n%u00eb krijimin e nj%u00eb ushtrie t%u00eb rregullt. Ajo u rezistoi forcave franceze dhe detyroi italian%u00ebt t%u00eb largoheshin nga Antalia. Suksese u arrit%u00ebn edhe n%u00eb frontin per%u00ebndimor. Mustafa Kemali, si kryekomandant, theu forcat greke t%u00eb drejtuara nga mbreti i Greqis%u00eb dhe urdh%u00ebroi m%u00ebsymjen e p%u00ebrgjithshme.5.8 Turqia, krijimi i nj%u00eb shteti laik komb%u00ebtarMustafa Qemali ishte shqiptar.Meqen%u00ebse n%u00eb shtypin e koh%u00ebs qarkullonin fjal%u00eb se Mustafa Ataturku nga n%u00ebna ishte shqiptar, nj%u00eb gazetare e pyeti at%u00eb: %u201cThuhet se ju jeni shqiptar?%u201d Ai e miratoi. N%u00eb periferi t%u00eb Ankaras%u00eb ndodhet nj%u00eb %u00e7iflig i Mustafait. Rruga dhe oborri i sht%u00ebpis%u00eb mbante sh%u00ebnimin %u201ckalldr%u00ebm shqiptar%u201d. Duke filluar nga kuzhina, t%u00eb gjitha orendit%u00eb, si: tepsi, kazan%u00eb, tenxhere ishin shqiptare.Kur A. Zogu ktheu Shqip%u00ebrin%u00eb nga republik%u00eb n%u00eb monarki, Ataturku mbajti nj%u00eb qendrim t%u00eb ashp%u00ebr deri n%u00eb nd%u00ebrprerjen e marr%u00ebdh%u00ebnieve diplomatike.Grimc%u00eb historike143